Mèo cắn thường chỉ để lại một hai lỗ bé như vết kim châm, máu gần như không chảy, vài phút sau miệng vết đã khép lại. Đó đúng là chỗ dễ coi nhẹ. Theo MedlinePlus, răng mèo dài và nhọn hơn nên tạo vết chọc sâu hơn, và nguy cơ nhiễm trùng cao hơn. Hai việc cần làm hôm nay: rửa thật kỹ, rồi đi khám.
Nhận ra: lỗ nhỏ, nhưng đường vào sâu
Người đi khám muộn thường không phải vì xem nhẹ chuyện mèo cắn, mà vì tự kết luận vết của mình chẳng đáng gì. Theo CDC, khoảng 20–80% ca mèo cắn và mèo quào được báo cáo bị nhiễm trùng.
- Lỗ bé nhưng đường vào sâu: nước xả ở miệng vết không có nghĩa là đã rửa tới đáy, và vết nhìn như đã lành trong khi phần sâu bên dưới vẫn kín
- Vết quào cũng tính, và cả nước bọt liếm lên da đang xước: theo CDC, mèo nhiễm bệnh cắn hoặc liếm vào vết hở của người đều truyền được vi khuẩn Bartonella
- Vị trí quan trọng hơn kích thước: theo MedlinePlus, vết ở cổ, đầu, mặt, bàn tay, ngón tay hay bàn chân là lý do liên hệ bác sĩ ngay
- Mèo con và mèo hoang đáng lo hơn: theo CDC, mèo hoang dễ nhiễm vi khuẩn Bartonella hơn mèo nhà, và CDC khuyên tránh để mèo con hay mèo lạ quào, cắn hay liếm
- Theo CDC, nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn ở người suy giảm miễn dịch vì ung thư, tiểu đường hay HIV, người đang hoá trị, người không có lá lách, người nghiện rượu
Làm gì ngay
Không việc nào dưới đây cần đơn thuốc.
- Máu đang ra thì ép một miếng gạc hoặc khăn sạch, khô lên chỗ chảy và giữ chắc — làm việc này trước đã.
- Xả vết dưới vòi nước với xà phòng và rửa lâu — với vết động vật cắn có thể phơi nhiễm dại, CDC nêu rửa 15 phút.
- Che bằng gạc sạch. Theo MedlinePlus, có thể bôi thuốc mỡ kháng khuẩn trước khi che — nhưng việc đó không thay được buổi khám.
- Đi khám hôm nay, nói rõ bạn bị mèo cắn, vết ở đâu, con mèo là mèo nào.
- Ghi lại giờ bị cắn, mèo nhà ai hay mèo lạ; mèo có chủ thì hỏi chủ xin bằng chứng đã tiêm phòng dại.
- Theo CDC, con mèo ốm hoặc chết ít lâu sau khi cắn thì cho bác sĩ thú y xem nó; báo vết cắn cho cơ quan y tế địa phương.
Những việc KHÔNG được làm
- Không lấy «mèo nhà, nuôi trong nhà, chắc không sao» làm lý do bỏ buổi khám. Theo CDC, hãy đi khám khi bạn không biết con mèo đã tiêm phòng dại chưa
- Không tự khâu, không dán kín miệng vết; không rạch rộng, không hút máu bằng miệng
- Không đắp lá, rắc thuốc bột, bôi kem đánh răng, dầu hay mỡ lên vết
- Không chờ xem vết có sưng lên không rồi mới quyết: theo CDC, hãy gọi bác sĩ ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn, kể cả khi bạn không thấy mệt
- Không tự mua thuốc uống rồi coi như xong — có cần kháng sinh hay không là quyết định của bác sĩ sau khi xem vết
Bệnh mèo quào: hạch sưng lên mấy tuần sau
Đây là phần riêng của vết mèo. Theo CDC, vi khuẩn Bartonella henselae gây bệnh mèo quào; người nhiễm khi bị mèo nhà hoặc mèo hoang quào, nhất là mèo con. Dấu hiệu tới muộn, nên người ta thường không nối nó với con mèo:
- Sốt nhẹ
- Hạch sưng to và đau, xuất hiện 1–3 tuần sau khi tiếp xúc với mèo — thường là hạch ở gần chỗ bị cắn hoặc quào
- Một nốt sẩn hoặc nốt mụn mủ ngay tại chỗ quào
- Theo CDC, bệnh này gặp nhiều hơn ở trẻ dưới 15 tuổi; hiếm khi, nhiễm trùng có thể vào mắt, gan, lách, não, xương hay van tim
Còn một cửa sổ theo dõi nữa, sớm hơn. Theo CDC, trong 14 ngày sau khi bị chó hoặc mèo cắn, nếu có phồng nước quanh vết, chảy mủ, sốt, nôn, tiêu chảy, đau đầu hay lú lẫn thì liên hệ bác sĩ ngay.
Khi nào phải đi viện
Gọi 115 hoặc tới cấp cứu NGAY nếu: máu không cầm được dù đã ép gạc và giữ chắc · vết sâu hoặc rộng, hở miệng, thấy cả thịt hay xương bên dưới · có vệt đỏ lan ra từ vết · vết ở đầu, mặt, cổ · nhiều vết cắn cùng lúc · sau vết cắn có sốt kèm nôn, đau đầu hoặc lú lẫn · người bị cắn choáng, yếu người, da tái. ĐI KHÁM TRONG NGÀY, đừng chờ tới mai, với mọi vết mèo cắn còn lại — kể cả lỗ bé xíu không chảy máu, kể cả mèo nhà đã tiêm phòng. Đi sớm hơn nữa nếu: vết ở bàn tay, ngón tay hoặc bàn chân · vết đỏ, nóng, sưng, rỉ dịch hoặc có mùi · không rõ con mèo đã tiêm phòng dại chưa, hoặc con mèo đang ốm · lần tiêm phòng uốn ván gần nhất đã lâu · bạn thuộc nhóm nguy cơ cao kể trên.
Theo MedlinePlus, mọi vết cắn làm hở da nên được bác sĩ xem trong vòng 24 giờ. Phần việc của bạn là đi khám, đừng tự xếp mức rồi ở nhà.
Việc gì phải tới cơ sở y tế
Nói thẳng: vắc xin và huyết thanh phòng dại, cũng như mũi phòng uốn ván, đều được tiêm ở cơ sở y tế chứ không ở nhà — tiêm gì là quyết định của bác sĩ sau khi xem vết và nghe bạn kể về con mèo. Khâu vết, nếu cần, cũng làm ở đó. Có dấu hiệu trong hộp trên thì đi viện trước, gọi sau.
Phần chúng tôi làm được nằm quanh vết thương: tư vấn từ xa bằng cuộc gọi video để bạn cho bác sĩ xem vết và biết ca này có cần đi khám hay không; bác sĩ tới nhà hỏi bệnh sử và khám lâm sàng, nói rõ ca nào bắt buộc nhập viện; sau khi cơ sở y tế xử lý xong, điều dưỡng thay băng, cắt chỉ và theo dõi lành thương theo y lệnh.
Nguồn: CDC và MedlinePlus, cùng hướng dẫn công khai của NHS ở các phần đã ghi rõ. Bài truyền đạt lại, không thay cho thăm khám. Việc dẫn nguồn CDC ở đây không ngụ ý CDC chứng thực Y Tế Xanh hay dịch vụ của chúng tôi.
Cần tư vấn cụ thể cho người thân của bạn? Gọi hotline 094 368 81 15 (24/7) — gọi hotline để hỏi và đặt lịch là miễn phí. Y Tế Xanh có bác sĩ tới nhà khám, điều dưỡng thực hiện y lệnh (tiêm, truyền, thay băng), tư vấn từ xa bằng cuộc gọi video và rà soát đơn thuốc đang dùng; tư vấn từ xa chuyên sâu hoặc những lần sau là dịch vụ có phí. Với trẻ nhỏ chúng tôi chỉ nhận khám và xử trí cấp tính — không nhận chăm sóc dài ngày tại nhà, trẻ sơ sinh hay sản phụ. Chúng tôi xác nhận khu vực bạn ở có nhân sự và báo giá minh bạch trước khi thực hiện.
Nguồn
- CDC — About Rabies
- NHS — Animal and human bites
